Karolo ea 74: Microbiome ea Molomo le Bophelo ba Hao

[Eon Engelbrecht – E-Radio-SA] (0:05 – 0:48)
Rea u amohela ho Boloka Chelete ea Hao, Boloka Meno a Hao. Ke nako hape bakeng sa podcast moo bohelehele bo kopanang le bongaka ba meno ka kotloloho ho tsoa ho litsebi. Ke Eon mme ke kopane hape ke Ngaka Clifford Yudelman. Re ikakhela ka setotsoana lefatšeng la tlhokomelo ea meno ho latela pono ea bareki. Kajeno Ngaka Yudelman oa OptiSmile o hlahloba microbiome ea hau ea molomo, e leng sehlopha se phetheselang sa likokoana-hloko tse molomong oa hau. Li teng hona joale, le hore na ho leka-lekana ha eona kapa ho se leka-lekane ha eona ho ka ama feela likoti le lefu la marenene, empa hape le bophelo bo botle ba hau ka kakaretso. Sena se tla khahla haholo. Kahoo a re hlahlobeng. Empa pele, a re lumelise Ngaka Yudelman. Kea tšepa u phetse hantle.

[Dr Clifford Yudelman – OptiSmile] (0:49 – 1:21)
E, ke hantle, kea leboha, 'me ke tšepa hore u ntse u phela hantle. Ke thabela ho bua le wena. Ena ke eona haholo-holo bakeng sa bamameli ba thahasellang haholo mofuta ona oa ntho. Hase taba ea letsatsi le letsatsi eo lingaka tsa meno tse ngata li ka buang ka eona. Ke ile ka tlameha ho etsa lipatlisiso tse eketsehileng bakeng sa sena. Lintlha tsohle tseo ke fanang ka tsona li ipapisitse le likoranta tse nepahetseng tsa bongaka le tsa meno, ka hona, ha kea ngola taba ena feela. Hase kaofela ha eona e tsebahalang haholo, kahoo e ka bula lipuisano tse 'maloa.

[Eon Engelbrecht – E-Radio-SA] (1:22 – 1:32)
Ho lokile, kea e rata. A re kene ho eona. Taba ea pele, ke batla ho u botsa, Ngaka Yudelman, hantle-ntle microbiome ea molomo ke eng, hona hobaneng e le bohlokoa?

[Dr Clifford Yudelman – OptiSmile] (1:33 – 2:51)
Microbiome ea molomo e rarahane, ke tikoloho eo lintho li phelang hammoho. Tabeng ena ke libaktheria, li-fungus, likokoana-hloko, mefuta eohle ea lintho tse phelang moo, tse lulang molomong oa hau. Ebang u lumela kapa che, mefuta e fetang 700 e fapaneng e phela hammoho ka teka-tekano. Na hase bohlanya ho nahana hore ho na le mefuta e 700 e fapaneng? Boemong bo botle bo ka etsa biofilm e sireletsang e thibelang bokolone ka likokoana-hloko tse mpe ha e leka-lekane hantle. Ho e senya, kapa tabeng ena seo ho thoeng ke dysbiosis, se ka lumella kapa sa khothalletsa ho ata ha acidogenic, e bolelang mefuta e bakang acid, e bakang likoti, kapa mefuta ea ho ruruha e bakang, kapa e tlatsetsang ho lefu la marenene. Hona joale ho na le bopaki bo bongata bo hlahang 'me ho na le likamano tse tobileng pakeng tsa likokoana-hloko tsa molomo le maemo a tsamaiso joaloka lefu la pelo, lefu la tsoekere le Alzheimer's,' me re entse podcast ka seo.

[Eon Engelbrecht – E-Radio-SA] (2:52 – 3:01)
Ho lokile, 'me microbiome ea molomo e phetseng hantle e u sireletsa joang khahlanong le ho bola ha meno le lefu la marenene?

[Dr Clifford Yudelman – OptiSmile] (3:01 – 4:24)
Ho na le libaktheria tse ngata tse molemo. E 'ngoe ea tsona e bitsoa Streptococcus sanguinis, SANGUINI S. Ke lentsoe le monate haholo. Kea e rata, e utloahala joaloka sanguine. Ke nahana hore seo se bolela ho phomola. Ha ke tsebe, ke lentsoe leo ke sa kang ka le sheba. Ke nahana hore ke lentsoe la Sefora. Ba qothisana lehlokoa le mefuta e hlahisang asiti bakeng sa libaka tseo u ka li khomarelang holim'a enamel ea hau. Tseo ke litšitšili tse ntle, tseo u nang le tsona ka hanong ha u sa noe Coca-Cola haholo kapa u ja lipompong tse ngata haholo. Ebe likokoana-hloko tsa commensal, tseo kaofela li phelang 'moho, li hlahisa metsoako ea alkaline e kang ammonia ho tsoa lijong tsa hau 'me li thibela asiti. Mathe a hao le libaktheria tsa hao li ka thusa ho boloka molomo oa hao o phetse hantle. Ho theosa le lilemo tse limilione, li bile teng ka ho iphetola ha lintho. Ba reretsoe ho ba teng. Biofilm e leka-lekaneng e matlafatsa ts'ireletso ea hau ea 'mele 'me e thusa marenene a hao hore a phele hantle. Qetellong, li-enzyme tsa mathe le li-peptide tse thibelang likokoana-hloko matheng a hao li sebetsa 'moho le libaktheria tsena ho thibela likokoana-hloko tse mpe ho baka mathata. Kaofela ba teng ka lebaka.

[Eon Engelbrecht – E-Radio-SA] (4:24 – 4:29)
Ke lintlha life tse ka hlileng tsa senya ho leka-lekana hoo ka hare ho molomo oa hao?

[Dr Clifford Yudelman – OptiSmile] (4:29 – 6:19)
Ke seo ke neng ke bua ka sona pejana. Haeba u noa tsoekere khafetsa, haeba u lula u ja libareng tsa chokolete kapa Smarties kapa bere efe kapa efe e nyane ea gummy kapa tsoekere leha e le efe, esita le tee e ngata, lihora tse ling le tse ling tse seng kae u na le kopi ea tee e nang le tsoekere ho eona, e fepa mefuta ea cariogenic. Mefuta ea Cariogenic ke libaktheria tse bakang cavity. Ka sebele re khethile streptococcus e 'ngoe e bitsoang Streptococcus mutans, kapa S M. Tsena ke tsona tse qalang likoti. Haeba u ja tsoekere e ngata, tsoekere e etsa hore plaque eo e be kapele haholo, e leng plaque e mpe. Ho senyeha ha tekanyo, ho hlakile hore lithibela-mafu li ka senya tekanyo ena kaofela. E 'ngoe ea tse mpe ka ho fetisisa ke ho tsuba le ho tsuba, ho fetola pH ea hau le maemo a hau a oksijene. Ba bontšitse hore sena se fetola palo ea likokoana-hloko tsa hau, mofuta oa libaktheria molomong oa hau, ho ea ho li-pathogenic, tse bakang maloetse. Pathogenic e bolela ho baka mafu. Ntho e le 'ngoe eo re sa kang ra e bua ke bohloeki ba molomo, bo lumellang biofilm hore e hōle. E fetoha hape, e lokela ho bolokoa e le ncha. Libaktheria tsena li lula li ikatisa, empa ha u ka li tlohela, li fetoha bohlasoa bo emeng. Litšitšili tse mpe li rata hoo hobane botebong ba tlase ha ho na oksijene 'me ke li-anaerobes, tseo ke tse mpe. Li lula libakeng tse lefifi, tse mongobo pakeng tsa meno a hao le tlas'a marinini.

[Eon Engelbrecht – E-Radio-SA] (6:20 – 6:21)
E utloahala e tšosa haholo.

[Dr Clifford Yudelman – OptiSmile] (6:22 – 6:25)
Ke leka ho utloahala ke tšohile. Ke thabetse hore ebe ho ile ha utloahala joalo.

[Eon Engelbrecht – E-Radio-SA] (6:28 – 6:34)
Ngaka, ke likhokahano life tsa oral systemic tse tsamaisoang ke ho se leka-lekane ha microbiome?

[Dr Clifford Yudelman – OptiSmile] (6:35 – 8:55)
Periodontal pathogens ke libaktheria tse bakang lefu la marenene. Ho na le lebitso le monate le tlang bakeng sa hau, Porphyromonas gingivalis, PORPHYROMONAS, Porphyromonas gingivalis, marenene a hau a bitsoa gingiva ea hau. Li bontšitse hore tsena li ka kena 'meleng oa hao ha e le hantle marenene a hao a ruruhile 'me a khothalletsa lefu la atherosclerosis le lefu la pelo. Na ha ho makatse, ho na le ntho e tsoang mareneneng a hao e ka kenang phallong ea mali le methapong ea hao ea mali. Atherosulinosis ke moo o fumanang ho teteana kapa ho thatafala ha methapo ea hau mme k'holeseterole ea eketseha, empa boholo ba seo se qalisoa, kapa se tlatselletsoa ke, libaktheria tsena tse phelang mareneneng a hau haeba marenene a hau a sa phele hantle. Ho hlakile hore u tšoaroa ke lefu la pelo, e leng se bolelang ho hlaseloa ke pelo le stroke. Sena ke ntho e tebileng. Ho boetse ho na le phetisetso ea libaktheria tsa hau ka hanong la hau ho kena maleng a hau, tse ka bakang lefu la ho ruruha ha mala le mathata a metabolic. Ke ne ke sa tsebe seo. Ke ntho eo ke e fumaneng ha ke ntse ke etsa lipatlisiso tsa podcast ena. Ho ruruha ha molomo ho sa foleng ho tla phahamisa ntho eo ke e etsang tlhahlobo khafetsa, hobane ke sebetsa ka thata ka bophelo ba ka, e bitsoang CRP, C-reactive protein. Ha u etsa tlhahlobo ea mali u ka fumana boemo ba CRP. Haeba CRP ea hau e phahame, seo se bolela hore u na le ho ruruha kae-kae 'meleng oa hau. Eo ke kamano e kholo ea lefu la tsoekere le ramatiki. Libaktheria tse ling tsa molomo li etsa neurotoxin, eo ha e le hantle e leng chefo methapong ea hau. Hoa thahasellisa hore li 'nile tsa ameha e le sesosa se ka 'nang sa baka lefu la Alzheimer ha li-neurotoxin tsena li ea bokong. Sena sohle sea hlanya ho nahana ka sona, hore ho hlatsoa meno ho ka u pholosa mathateng a mangata ana.

[Eon Engelbrecht – E-Radio-SA] (8:55 – 9:05)
Hoa makatsa hore na tsohle li amana joang. Na li-probiotics kapa li-prebiotics li ka bapala karolo ea bophelo bo botle ba molomo oa hau?

[Dr Clifford Yudelman – OptiSmile] (9:05 – 10:57)
Ka sebele libakeng tse kang Amerika moo ba rekisang lintho tsena ka bophara, ba ka khona. Afrika Boroa, ha ho bonolo ho li fumana. Kahoo karabo ke, ha ho bonolo, empa u ka li fumana inthaneteng 'me ho na le sesepa sa meno hona joale. Ke ne ke bala lipatlisiso ka li-probiotics tse itseng. E 'ngoe ea tsona e bitsoa Lactobacillus reuteri, eo u ka e fumanang Afrika Boroa. Ha ke e-so e bone kapa ke e khothaletse bakeng sa tšebeliso ea meno, empa ba bontšitse hore e ka thusa ho fokotsa ho ruruha ha marinini le ho teba ha mokotla. Kamora ho etsa lipatlisiso tsa podcast ena ke tla e sheba. Ha re fumane bakuli ba bangata ba nang le mathata a marenene hona joale. Re ne re tloaetse ho bona tse ling tse ngata tsa 10 ho ea ho lilemo tse 15 tse fetileng, empa ke kholisehile hore litloaelong tse ngata ba ntse ba bona tse ngata. Ho itšetlehile ka hore na u hokae, joalo-joalo. Joale ho na le metsoako ea prebiotic, ntho e bitsoang arginine. Tsena li ka thusa ho fepa libaktheria tse ntle le ho fetisetsa biofilm ea hau molemong oa biome e phetseng hantle. Liteko tsa tleliniki li tlaleha hore esita le phokotso e itekanetseng ea Strep mutans e finyelloa ha u hlafuna li-probiotic lozenges, hore li hlile li hlōlisana le libaktheria tse bakang likoti. Seo se utloahala se thahasellisa le ho 'na. Ho na le lithuto tse ngata tsa nako e telele, ka linako tse ling ho leka ho re rekisetsa li-supplement tse ngata. Ha ke nahane hore e tla ata, empa hoa thahasellisa ho bona moo lipatlisiso li eang teng, ho sebelisoa libaktheria tse ntle ho loantša libaktheria tse mpe.

[Eon Engelbrecht – E-Radio-SA] (10:58 – 11:04)
Lihlahisoa tsa letsatsi le letsatsi tsa tlhokomelo ea molomo li ama sechaba sa likokoana-hloko joang?

[Dr Clifford Yudelman – OptiSmile] (11:05 – 12:40)
Re atisa ho fa bakuli litlhare tse thibelang likokoana-hloko tse nang le chlorhexidine, eseng tse rekisoang, empa tse khethehileng. Re etsa bonnete ba hore re li fa ka likhahla tse tlaase e le hore li se ke tsa e-ba matla haholo, 'me li sebelisoa feela haeba u e-na le marenene a tsoang mali, e le hore feela u khutlisetse ho leka-lekana molomong oa hau. Ha re lumelle bakuli ho sebelisa li-antimicrobial mouthwashes nako e telele hobane li ka boela tsa hatella libaktheria tse ntle tse molomong oa hau. Sesepa sa meno sa fluoride se molemo haholo bakeng sa ho thibela libaktheria tse bakang asiti le ho khothalletsa ho tsosolosoa ha enamel. Ka ho etsa joalo e tšehetsa microbiome e leka-lekaneng haholoanyane. Re entse podcast ea morao tjena mabapi le sesepa sa meno sa fluoride khahlano le se seng sa fluoride. Ho na le li-pastes tse ncha tse nang le arginine tse phahamisang pH, e leng molemo bakeng sa libaktheria tse betere molomong oa hau. Ha ke tsebe e 'ngoe ea tsena Afrika Boroa, empa ke tla sheba taba eo. Ho sebelisa foromo e se nang joala e sa sitiseng botsitso ba microbiome ea hau ke mohopolo o motle. Ha ke motho ea ratang tšebeliso e akaretsang ea sehlatsoa molomo, ntle le haeba e le sehlatsoana sa molomo se se nang lik'hemik'hale tse ngata ho sona. Ka kakaretso ha ke e khothaletse.

[Eon Engelbrecht – E-Radio-SA] (12:40 – 12:47)
Ke liteko life tsa kliniki tse hlahlobang boemo ba mokuli ba microbiome ea molomo, Ngaka?

[Dr Clifford Yudelman – OptiSmile] (12:47 – 14:37)
U ka fumana liteko tsa mathe tse thehiloeng ho DNA le ho lekanya libaktheria. Lingaka tse ling tsa meno tse tsepamisitseng maikutlo tabeng ena li tsebahala haholo ka eona ’me bakuli ba chesehelang mokhoa oo ba tla fumana lingaka tsa meno. Lingaka tsa meno tsa letsatsi le letsatsi, ha ke nahane, li etsa liteko tse ngata. Ha ke batle ho bua letho le molemo kapa le lebe ka eona. Ha ke le Australia, ke ile ka etsa liteko tse ngata tsa mathe. Qetellong, bakuli ba hloka ho hlatsoa le ho floss le ho nka tse ling tsa likeletso tseo re faneng ka tsona ho podcast ena le tse fetileng. Haeba e le boemo bo itseng moo mokuli a tšoeroeng ke lefu la marenene ’me a ea ngakeng ea periodontist ’me ngaka ea periodontist e sitoa ho tseba hore na e alafshoe joang, e ka ’na ea etsa liteko tsena ’me ea fumana ho na le baktheria e itseng eo a e hlokang ho fana ka lithibela-mafu bakeng sa eona kapa ho e phekola ka ho khetheha. Ke na le bonnete ba hore nakong e tlang ho tla ba le liphekolo tse ncha ka boenjiniere ba liphatsa tsa lefutso joalo-joalo. Litaba tsena li ka ba theko e boima haholo 'me ha ke na bonnete ba hore li sebelisoa letsatsi le leng le le leng. O ka hlahisa microbiome ea mokuli mme oa beha leihlo bakeng sa kholo ea tomoso. Hape, ts'ebetsong ea ka e ne e tla ba ho feta, empa lintho tsena lia fumaneha. Ntho e 'ngoe ke hore kamehla u tlameha ho hlalosa sena hammoho le matšoao a kliniki. U ke ke ua kena kae-kae feela, ua kopa motho e mong hore a hlahlobe letlapa la hao, a tsokotse molamu oa boselamose kapa a u fe letlapa leo u ka le hlafunang kapa sesepa sa molomo oo u ka itlhatsoang ka sona, ebe u qoba ho ea ngakeng ea meno bophelo bohle ba hao. Ho utloahala eka ke mohopolo o motle, empa ke nahana hore re hole hanyane ho tloha moo.

[Eon Engelbrecht – E-Radio-SA] (14:38 – 14:44)
Lijo tsa hau li ka tšehetsa microbiome ea molomo e phetseng hantle joang?

[Dr Clifford Yudelman – OptiSmile] (14:44 – 16:07)
Joale re ntse re bua, eo ke tsela e betere eo u lokelang ho e tsamaea hobane sena se boetse se thusa bophelo bo botle ba hau ka kakaretso. Ho ja litholoana le meroho e nang le fiber e ngata, lihoete, celery, liapole, ho hlasimolla mathe a hao ’me u fumana tšitiso ea mechine, ho ba mahoashe ha celery kapa apole kapa rantipole ha e le hantle ho thusa ho tsosa lintho ka hanong. Ho molemo haholo ho boloka microbiome ea hau e phetse hantle. Ho ja yoghurt ho bontšitsoe ho le molemo haholo le lintho tse joalo. Lijo tse halikiloeng, kombucha le sauerkraut, u tlameha ho ba hlokolosi hobane pH e tlase haholo mme e ka baka kutloelo-bohloko le ho teneha, empa ha li nkuoa ka lijo 'me u sa e fete, ke nahana hore ke mohopolo o motle. Ho monate, tee e tala e bontšitsoe hore e thusa haholo libaktheria tse itseng. Ho fokotsa tsoekere le ho ja khafetsa ho tla bolaea libaktheria tse bakang likheo. Ba hlile ba rata tsoekere. Fokotsa tsoekere ea mahala le ho ja khafetsa khafetsa, ho tla bolaea libaktheria tse bakang likheo.

[Eon Engelbrecht – E-Radio-SA] (16:07 – 16:15)
Ke liphekolo life tse hlahang tse shebaneng le microbiome bakeng sa thibelo ea mafu?

[Dr Clifford Yudelman – OptiSmile] (16:15 – 17:19)
Ke entse lipatlisiso ka sena. Ho na le li-sprays litekong tsa bongaka, kahoo ha li e-so rekisoe, moo u ka fafatsang sena molomong oa hau 'me se tla phatloha libaktheria tse bakang cavity. Ho na le li-peptide le li-antimicrobial tse ntseng li etsoa tse tla lebisa libaktheria tse mpe ntle le ho sitisa tse ntle. Ba bua ka li-varnish tsa probiotic tseo re ka li takang menong a hau. Ho hlakile hore lingaka tse ling tsa meno ha li na ho hongata hoo li ka li etsang, sena se utloahala eka ke ntho e monate haholo. Ke lebeletse hore mohlomong ke li sebelise lilemong tse hlano ho isa ho tse leshome tse tlang. Ea ho qetela ke ho feto-fetoha ha microbiome ka mekhoa ea ho hlatsoa molomo. Ba etsa litlolo tsa molomo tse nang le li-prebiotics le li-enzyme. Eo ke ntho e ’ngoe eo re ka e lebellang ka thabo nakong e tlang.

[Eon Engelbrecht – E-Radio-SA] (17:19 – 17:27)
Qetellong, ke mekhoa efe e bonolo ka ho fetisisa ea letsatsi le letsatsi ea ho holisa microbiome ea molomo e leka-lekaneng?

[Dr Clifford Yudelman – OptiSmile] (17:28 – 17:58)
Hlatsoa habeli ka letsatsi ka sesepa sa meno sa fluoride. O ka hlafuna chepisi e se nang tsoekere ka xylitol. Seo se molemo bakeng sa ho thibela libaktheria tse bakang cavity. Latela tse ling tsa malebela a mang, lintho tse fumanehang hangata tse fumanehang k'haontareng, 'me u lule u buisana le ngaka ea hau ea meno. U se ke ua sebelisa chelete e ngata haholo ho tse ling tsa lihlahisoa tsena tse ntseng li etsoa lipatlisiso hobane ha li e-s'o pakoe ho ea kamoo nka bolelang kateng.

[Eon Engelbrecht – E-Radio-SA] (17:58 – 18:31)
Ngaka Yudelman, ke leboha haholo hape bakeng sa podcast e 'ngoe e nang le temohisiso. Re leboha haholo ka ho ikopanya le rona le ho arolelana tsebo ea hau le rona.

[Dr Clifford Yudelman – OptiSmile] (18:31 – 18:50)
Monyaka. Kea leboha ha u bile le 'na hape. Re leboha bamameli ba rona ka ho mamela. Hopola, ha re ntse re leka ho fana ka lintlha tsa bohlokoa, kamehla buisana le ngaka ea hau ea meno bakeng sa likeletso tse amanang le bophelo ba hau. Se ke oa lebala ho ingolisa bakeng sa lipuisano tse ling le ho ikopanya le rona hape bekeng e tlang. Ho fihlela nakong e tlang, boloka molomo oa hao le bophelo ba hao bo le boemong bo botle.

[Mohoeletsi oa OptiSmile] (18:51 – 19:36)
OptiSmile. Fumana lefats'e la bokhabane ba meno ka OptiSmile. Eba le rona bakeng sa podcast ea beke le beke e nang le Dr Clifford Yudelman, setsebi se nang le phihlelo se nang le phihlelo ea lilemo tse 40 lik'honthinenteng tse 'nè. Fumana lintlha tse ikhethang le likeletso tsa litsebi tsa meno ka ho etela optismile.co.za bakeng sa lingoliloeng tse fanang ka leseli tseleng ea bophelo bo botle ba molomo. Haeba u batla tlhokomelo ea meno eo ho seng e ka bapisoang le eona Cape Town, ikopanye le OptiSmile kapa u ngole buka ka kotloloho inthaneteng ho optismile.co.za. OptiSmile, moo boitseanape ba lefats'e bo kopanang le tlhokomelo ea lehae.